O budownictwie glinianym
Glina jest najstarszym materiałem budowlanym świata. Zdrowa, niepalna i ogólnodostępna. Charakteryzuje się trwałością i odpornością na odkształcenia. Budowano z niej dwory książęce i ubogie lepianki. Lepianka to prastara technika plecenia i polepiania ścian.
Można też układać ściany z niewypalonych cegieł ( niedawno widziałem taką ruinkę w Wolińskim Parku Narodowym) , można robić bloczki z gliny mieszanej z ciętą słomą, wrzosem czy trzciną.
Można budować ściany wypełniając gliną szalunki, tzw ściany glinobite. Z gliny mieszanej z cementem można też robić dachówki.
W chwili obecnej z gliny zbudowane jest ponad 300 tys mieszkań w Niemczech. Najwięcej historycznej zabudowy glinianej posiada w Europie Francja ( 15 % budynków sprzed
1900 r).W rejonie Grenoble - Lyon - Chacon większość miast i miasteczek zbudowana jest z gliny niepalonej ( do 80% budynków).Są to szkoły, dwory, kościoły i fabryki. W samym Grenoble powstało całe gliniane osiedle, które otwierał Minister Budownictwa Fra
ncji.W Jemenie miasto Shibam jest całkowicie zbudowane z gliny suszonej. Zbudowane w XIX i XX w budynki mają wysokość do 10 pięter.
W Polsce budownictwo gliniane cieszyło się dużą popularnością W okolicach Kartuz z gliny zbudowane było 50% budynków, a na pograniczu Wielkopolski i Kujaw ( pow. kolski i mieszkowski ) ponad 70%.Również po II wojnie światowej powstał silny ruch tego budownictwa. Efektem są budynki mieszkalne w Siennej, Łętowni, Bolechowicach, Rożnowie, Łazach , 2-kondygnacyjne bloki mieszkaln
e w Skawinie czy Szkoła podstawowa w Kasince Małej (woj. nowosądeckie)Do dzisiaj domy te są w dobrym stanie. Zdrowiem cieszą się też ich mieszkańcy.
Wielka płyta zrobiona z cementu mieszanego z popiołem jest promieniotwórcza i rakotwórcza. Nie przepuszcza powietrza, często jest zagrzybiona.
Natomiast glina oddycha i utrzymuje właściwą wilgotność w mieszkaniu.
**** W latach 50-tych kiedy zapadła decyzja o zakupie radzieckich technologii wielkopłytowych, oficjalna propaganda zaczęła z całą bezwzględnością tępić i ośmieszać budownictwo gliniane. “ Od dzisiaj budujemy nowocześnie z cementu i żużla, koniec z glinianymi lepiankami - grzmiały czołówki gazet tamtej epoki” Wytworzono syndrom ,że glina jest symbolem nędzy.
Nawet dziś znam wypadki ludzi posiadających tanie , ekologiczne, energooszczędne domy gliniane, którzy się tego wstydzą.
***. Dlaczego glina jest taka ekonomiczna?
Całkowity nakład energii na zbudowanie 100 m
2 domu jednorodzinnego wynosi- w technologii wielkopłytowej
180.000 kWh- w technologii tradycyjnej ( cegła ) 80.000 kWh
- w technologii ekologicznej ( glina +drewno) 25.000 kWh
Chyba nie trzeba nikomu tłumaczyć, że im mniejsze zużycie energii tym mniej zanieczyszczeń środowiska. Wiąże się to też z obniżką kosztów budowy.
Obniżenie kosztów budowy mieszkania to realna szansa dla szerokich rzesz biednych ludzi na zbudowanie sobie domu. Wykorzystanie miejscowego materiału to zatrudnienie dla bezrobotnych z danego rejonu.
***
Duże zasługi dla budownictwa glinianego wniósł ksiądz proboszcz parafii rzymsko - katolickiej w Karniowicach koło Dulowej w woj. katowickim - Stanisław Fijałek.( twórca niezwykle energooszczędnego systemu grzewczego).
Wspólnie z architektami krakowskimi Danutą i Maciejem Chyłą prowadzona została niedzielna szkółka budowania z gliny. Jej efektem była budowa kilku budynków dla młodych małżeństw. Szkielet domu buduje się z drewna. Wypełnia bloczkami zrobionymi z gliny lekkiej. Dom kryty jest dachówką gliniano -c
ementową.Również wiem że w oparciu o tą technologię powstała we Wrocławiu firma “ Gliniane domy”. Specjalizuje się w budowie domów z gliny lekkiej czyli mineralizowanej. Taki dom buduje sobie m.in. poseł Radek Gawlik. Koszt stanu surowego ( ok. 180 m2 nie przekroczy 400mln starych zł)
***
*** Dla wielu młodych ludzi własny dom to nierealne marzenie. Gnieżdżą się ze starymi rodzicami i malutkimi dziećmi w betonowych toksycznych komórkach , nie wierząc że prawdziwy dom jest w zasięgu ręki. Oczywiście trzeba mieć plac. Drzewa jednak nie brakuje. Nie brakuje też gliny.
Są do kupienia gotowe projekty. Można to potraktować jako zabawę i zbudować mały domek letniskowy , można też przy pomocy rodziny i przyjaciół zbudować normalny dom mieszkalny. Trzeba tylko zacząć.
* w tekście korzystałem z niepublikowanej pracy Danuty Kupiec -Hyły , Macieja Hyły i Jarosława Szwałko pt. “ Biologiczna architektura i przykłady jej praktycznego wdrożenia w warunkach polskich”
Jarema Dubiel
