Ocena stopnia mikrobiologicznego zanieczyszczenia powietrza wokół Grupowej Oczyszczalni Ścieków i Kompostowni Odpadów w Milanówku (etap IV)


________________________________________________________________

Spis treści
        

Pierwsza strona dokumentu
    Wstęp
l. Zakres stosowanych metod.
2. Stanowiska badań.
3. Warunki meteorologiczne i terenowe w dniach badań
4. Pożywki stosowane do badań bakteriologicznych i grzybów
5. Wyniki badań bakteriologicznych
6. Interpretacja wyników badań bakteriologicznego zanieczyszczenia powietrza.
7. Interpretacja wyników badań mikologicznego zanieczyszczenia powietrza.
    Dyskusja
charakterystyka badanych mikroorganizmów
    Literatura
    Rys. 1 - Lokalizacja punktów poboru prób
________________________________________________________________

Wstęp                        ..........Spis treści

Zgodnie ze zleceniem Gminy Miasto Milanówek (z dnia 29.10.2001 r.), Instytut Inżynierii Środowiska Politechniki Poznańskiej wykonuje badania mikrobiologicznego zanieczyszczenia powietrza wokół Grupowej Oczyszczalni Ścieków i Kompostowni Odpadów w Milanówku z częstotliwością jeden raz na kwartał (praca nr IK-13/5 95/2001). Zgodnie z aneksem do umowy (z dnia 1.08.2002) badania bakteriologicznego zanieczyszczenia powietrza zostają przedłużone do końca 2002 roku. Wprowadza się zatem dodatkowy pobór prób powietrza z częstotliwością l raz w miesiącu (począwszy od września 2002 roku do grudnia 2002 roku).

Badania mikrobiologiczne powietrza wokół Grupowej Oczyszczalni Ścieków i Kompostowni Odpadów w Milanówku wykonywane są w cyklu rocznym z częstotliwością poboru prób co kwartał, począwszy od IV kwartału 2001 roku do IV kwartału 2002 roku, w celu określenia zanieczyszczenia powietrza głównie po stronie Milanówka oraz możliwości rozprzestrzeniania się drobnoustrojów w terenie. Czwartą serię badań (przewidzianą dla III kwartału 2002 roku) przeprowadzono 24 lipca 2002 r. na 6 - ciu stanowiskach badawczych.

Niniejsze sprawozdanie zawiera omówienie wyników badań z III kwartału 2002 roku.

W poprzednich sprawozdaniach (etap I, II i III) dotyczących IV kwartału 2001 roku, I i II kwartału 2002 roku przedstawione były:
- wyniki badań zanieczyszczenia powietrza z IV kwartału 2001 roku
- wyniki badań zanieczyszczenia powietrza z I kwartału 2002 roku
- wyniki badań zanieczyszczenia powietrza z II kwartału 2002 roku
- normy dotyczące bakteriologicznego i mikologicznego zanieczyszczenia powietrza
- metodyka poboru prób powietrza do badań mikrobiologicznych
- pożywki do badań mikrobiologicznych.

Pobieranie próbek powietrza atmosferycznego (imisja) do badań mikrobiologicznych oraz oznaczenie liczby bakterii i grzybów w powietrzu atmosferycznym wykonano podobnie jak w poprzednich próbach zgodnie z PN -89 Z - 04008/08, PN - 89 Z - 04111/01, 04111/02 i 04111/03, które obowiązują. od O l.01.1990 roku.

l. Zakres stosowanych metod.                        ..........Spis treści

Wybór miejsca poboru próbek zależy od celu badań i lokalizacji źródła zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. W związku z pobieraniem prób powietrza na terenie otwartym usytuowano zgodnie z PN kilka punktów pomiarowych, które umożliwiły wyeliminowanie przypadkowych błędów wyników pomiarów spowodowanych obecnością koron drzew, ścian budynków lub powierzchni terenu emitującej dodatkowe zanieczyszczenia. Pobór prób wykonano zgodnie z PN-84/Z-04008/02 i PN-89 Z-04008/08 na wysokości 1,3 m. od powierzchni ziemi przy uwzględnieniu warunków meteorologicznych (temperatura powietrza, wilgotność, obecność wiatru i jego kierunek). Głównym założeniem badań było określenie stopnia zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego po stronie Milanówka. W związku z tym, że warunki pogodowe ulegają znacznym wahaniom, dlatego pobór prób powietrza atmosferycznego (mimo wcześniej ustalonego terminu przyjazdu) odbywał się także wtedy, gdy na skutek nagłej zmiany kierunków wiejących wiatrów Milanówek znalazł się po stronie zawietrznej. W tym przypadku mierząc odległości poszczególnych punktów pomiarowych od głównego źródła emisji zanieczyszczeń bakteryjnych i grzybów mikroskopowych (komory napowietrzania ścieków), można je przenieść na stronę Milanówka i wówczas odzwierciedla to stan zanieczyszczenia również tego terenu w sytuacji, gdy wiatr wieje z kierunku zachodniego.

2. Stanowiska badań.                        ..........Spis treści

  1.   Milanówek, południowa część działki Pani Bożeny Tuszyńskiei (ul. Ludna 57) na wschód od komór napowietrzania, strona zawietrzna    mapa    wyniki
  2.   Milanówek, południowa część granicy działki Pani Beaty Rembiejewskiej (ul. Ludna 91), na wschód od komór napowietrzania, strona zawietrzna    mapa    wyniki
  3.  Chrzanów - na wprost ulicy Ludnej Milanówka, około 80 m od posesji nr 91 (Pani Beaty Rembiejewskiej) w kierunku Oczyszczalni - strona wschodnia, strona zawietrzna    mapa    wyniki
  4.   za południową granicą Oczyszczalni, około 150 m od pryzm kompostowych i około 350 m od komór napowietrzania, strona raczej nawietrzna    mapa    wyniki
  5.   granica Oczyszczalni na wschód od osadników wtórnych i komór napowietrzania, strona zawietrzna    mapa    wyniki
  6.   Milanówek, wzdłuż ulicy Ludnej, przy skrzyżowaniu ul. Ludna 42B i Asnyka 55 na wschód od komór napowietrzania, strona zawietrzna.    mapa    wyniki
Lokalizację punktów poboru prób przedstawiono na Rys. l.

Takie usytuowanie punktów pomiarowych związane było z warunkami pogodowymi, jakie panowały w dniach badań. Z tego względu, że w dniu 24 lipca 2002 r. wiał przeważnie wiatr z południowego zachodu lub z zachodu, dlatego punkty zlokalizowane po stronie Milanówka najbardziej odzwierciedlały stan oddziaływania Oczyszczalni na zanieczyszczenie powietrza, a punkt poboru nr 4 był punktem odniesienia, gdyż znajdował się po stronie nawietrznej. W godzinach południowych odnotowano okresową zmianę kierunków wiejących wiatrów na wiatry zmienne z przewagą z południowego zachodu i zachodu.

W metodzie sedymentacyjnej w każdym punkcie poboru eksponowano otwarte płytki Petriego z pożywką przez 10-30 minut (płytki z pożywką agarową do badań bakteriologicznych oraz do oznaczeń mikologicznych eksponowano 10 minut, natomiast płytki z pożywkami wybiórczymi do badań bakteriologicznych 30 minut).

Wytypowane stanowiska badawcze miały związek z:
- lokalizacją miejsc o przypuszczalnie największej emisji zanieczyszczeń bakteryjnych i grzybów w postaci cząsteczek aerozoli i pyłów bakteryjnych
- kierunkami wiatrów wiejących na tym terenie w dniu badań
- odległością od granicy oczyszczalni
- próbą określenia dodatkowych źródeł zanieczyszczeń powietrza.

3. Warunki meteorologiczne i terenowe w dniach badań:           ..........Spis treści

Nr próby (stanowiska)

Data pomiaru

Wiatr m/sek

Kierunek wiatru

Wilgotność w%

Temperatura powietrza °C

l

24.7.2002

1,85

Południowo-zachodni

48

23,7

2

24.7.2002

0,90

Południowo-zachodni

43

23,6

3

24.7.2002

1,65

Południowo-zachodni

33

25,2

4

24.7.2002

2,25

Zmienny, z przewagą zachodniego i południowo-zachodniego

35

25,1

5

24.7.2002

1,58

Zachodni

34

23,2

6

24.7.2002

0,53

Zachodni

36

25,4

Inne warunki terenowe mogące mieć wpływ na stopień zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego:
- w dniu 24 lipca 2002 r. niebo było słoneczne
- w dniu 24.07.2002 r. podczas badań zanieczyszczenia powietrza nie pracowała na terenie Oczyszczalni i Kompostowni przerzucarka kompostu
- podczas poboru prób powietrza w dniu 24.07.2002 r. odnotowano stosunkowo małą częstotliwość dostarczania ścieków dowożonych przez samochody asenizacyjne.

4. Pożywki stosowane do badań bakteriologicznych i grzybów                        ..........Spis treści

a) Agar odżywczy przygotowany wg PN 75/C-4615/00
b) Pożywka Chapmana wg PN 89/Z-04111/02
c) Pożywka Kinga B wg PN 89/Z-04111/02
d) Agar Endo wg PN 77/C-04615/08
e) Pożywka Czapek-Doxa wg PN 89/Z-04111/03
f) Pożywka Waksmana wg PN 89/Z-04111/03
g) Płyn absorpcyjny wg PN 75/C-04615/00

5. Wyniki badań bakteriologicznych                        ..........Spis treści

Otrzymane wyniki w przeliczeniu na l m3 powietrza zaokrąglono zgodnie z tablicą nr 2 PN-89 z-04111/02. Z tego względu, że podobnie jak w poprzednich badaniach wyższe wyniki uzyskano dla metody sedymentacyjnej, dlatego te zestawiono w tabelach (zgodnie z założeniami PN).

a) W tabeli l zestawiono wyniki uzyskane z hodowli ogólnej liczby bakterii mezofilnych na agarze odżywczym.

Tabela I.

Nr próby

Ogólna liczba bakterii mezofilnych w l m3

Ocena wg PN

l

235 .

Nie zanieczyszczone

2

160

Nie zanieczyszczone

3

160

Nie zanieczyszczone

4

80

Nie zanieczyszczone

5

315

Nie zanieczyszczone

6

160

Nie zanieczyszczone

b) w tabeli II zestawiono wyniki uzyskane z hodowli ogólnej liczby bakterii psychrofilnych na agarze odżywczym.

Tabela II

Nr próby

Ogólna liczba bakterii psychrofilnych w l m3 powietrza

Ocena

l

1.750

podwyższona liczebność bakterii

2

3.300

duża liczebność bakterii

3

1.350

podwyższona liczebność bakterii

4

3.500

podwyższona liczebność bakterii

5

2.750

duża liczebność bakterii

6

2.360

podwyższona liczebność bakterii

c) w tabeli III zestawiono wyniki uzyskane z hodowli bakterii wskaźnikowych (gronkowców mannitolododatnich M+ i mannitoloujemnych M-) na pożywce Chapmana.

Tabela III

Nr próby

Liczba gronkowców w l m3

Ocena wg PN

l

M+

M-

26

0

Srednio/silnie zanieczyszczone

2

M+

M-

52

26

Silnie zanieczyszczone

3

M+

M-

26

0

Średnio/silnie zanieczyszczone

4

M+

M-

0

0

Nie zanieczyszczone

5

M+

M-

105

0

Silnie zanieczyszczone

6

M+

M-

52

0

Silnie zanieczyszczone

d) W tabeli IV zestawiono wyniki uzyskane z hodowli bakterii grupy coli napożywce agar endo.

Tabela IV

Nr próby

Liczba bakterii grupy coli w l m3 powietrza

l

0

2

26

3

105

4

0

5

52

6

0

e) W tabeli V zestawiono wyniki uzyskane z hodowli ogólnej liczby bakterii na pożywce Kinga B oraz bakterii Pseudomonas fluorescens (po identyfikacji w promieniach UV)

Tabela V

Nr próby

Ogólna liczba bakterii w l m3 na pożywce Kinga B

Liczba Pseudomonas fluorescens w l m3

Ocena wg PN

l

26° 315

4° 1100

26° 26

4° 26

Średnio zanieczyszczenie

2

26° 1050

4° 315

26° 52

4° 52

Silne zanieczyszczenie

3

26° 2200

4° 1000

26° 105

4° 26

Silnie zanieczyszczone

4

26° 1570

4° 315

26° 52

4° 26

Silnie zanieczyszczone

5

26° 1570

4° 650

26° 78

4° 78

Silne zanieczyszczone

6

26° 4720

4° 2230

26° 105

4° 78

Silnie zanieczyszczone

W przypadku podłoża Kinga B wyniki w tabelach zawierają:
- ogólną liczbę kolonii bakterii na tym podłożu w temperaturze 26°C przez 5 x 24h i 4°C przez 7 x 24 h
- liczbę Pseudomonas fluorescens po przeprowadzeniu testu potwierdzającego (identyfikującego w ultrafiolecie na obecność barwnika fluoresceiny)

f) W tabeli VI zestawiono wyniki uzyskane z hodowli grzybów na pożywce Czapek-Doxa.

Tabela VI.

Nr próby

Ogólna liczba grzybów w l m3 powietrza

Ocena wg PN

l

13.200

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

2

12.270

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

3

17.000

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

4

13.600

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

5

14.000

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

6

15.750

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

g) W tabeli VII zestawiono wyniki uzyskane z hodowli grzybów na pożywce Waksmana.

Tabela VII

Nr próby

liczba grzybów mikroskopowych w l m3 powietrza

Ocena wg PN

l

12.350

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

2

18.900

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

3

34.600

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

4

13.000

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

5

17.300

Zanieczyszczenie zagrażające

środowisku naturalnemu człowieka

6

6.300

Zanieczyszczenie mogące negatywnie oddziaływać na środowisko naturalne człowieka

6. Interpretacja wyników badań bakteriologicznego zanieczyszczenia powietrza.                        ..........Spis treści

Wg PN-89/Z-04111/02 powietrze pod względem bakteriologicznym może być niezanieczyszczone, średniozanieczyszczone i silnie zanieczyszczone. Stopień zanieczyszczenia zależy od ilości wykrytych mikroorganizmów bakteryjnych.

Liczba drobnoustrojów w l m3 powietrza:

Stopień zanieczyszczenia

Ogólna liczba bakterii mezofilnych

Liczba Pseudomonas fluorescens

Liczba gronkowców Alfa/M+ Beta/M-

Niezanieczyszczone

Poniżej 1000

Brak

Brak

Brak

Średniozanieczyszczone

+1000-3000

Do 50

Do 25

Do 50

Silnie zanieczyszczone

+3000

+50

+25

+50

7. Interpretacja wyników badań mikologicznego zanieczyszczenia powietrza.                        ..........Spis treści

Wg PN -89 Z-04111/03 powietrze pod względem wykrytych grzybów może być przeciętnie czyste, zanieczyszczone oraz może zagrażać środowisku naturalnemu człowieka.

Liczba grzybów (pleśni) w l m3 powietrza:

Od 3000 do 5000 szt.

Przeciętnie czyste powietrze atmosferyczne, zwłaszcza w okresie późnowiosennym i wczesnowiosennym

Od 5000 do 10000 szt.

Zanieczyszczenie mogące negatywnie oddziaływać na środowisko naturalne człowieka

+10000 szt.

Zanieczyszczenie zagrażające środowisku naturalnemu człowieka

Podczas interpretacji wyników przyjmuje się wartości wyższe, które uzyskano przy stosowaniu dwu metod: sedymentacyjnej i aspiracyjnej. W naszym przypadku podczas badań powietrza zawsze wyższe wyniki uzyskano dla metody sedymentacyjnej, dlatego te dane są cytowane podczas omawiania wyników (Tabela I - VII). Wszystkie omawiane wyniki dotyczą, ilości drobnoustrojów w przeliczeniu na l m3 powietrza atmosferycznego.

Przystępując do badań powietrza wysunięto hipotezę, że największym źródłem zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego mogą być te miejsca lub obiekty na terenie oczyszczalni, które posiadają wzburzone ścieki. W związku z powyższym przyjęto założenie, że głównym miejscem, w którym spodziewać się można największego zanieczyszczenia bakteryjnego będą komory reaktora biologicznego, w których na skutek napowietrzania ścieków (w sposób bardzo przestarzały) tworzą się aerozole cząsteczek ścieków wraz z drobnoustrojami, które następnie przenoszone są przez wiatr na inne tereny oczyszczalni i terenów przyległych. Podobnie punkt zlewny ścieków mógł być tym miejscem, gdzie na skutek wylewania ścieków z wozów asenizacyjnych część nieczystości może wylewać się wokół kanału odbiorczego i wraz z wiatrem może przenosić się na sąsiednie tereny.

Dodatkowym punktem emitującym do powietrza duże ilości drobnoustrojów mogą być pryzmy kompostowe odpadów (śmieci), które są okresowo przerzucane przez maszyny.

Niestety, w dniu poboru powietrza nie przerzucano pryzm kompostowych, a liczba wozów asenizacyjnych dostarczających ścieki do punktu zlewnego była stosunkowo niska.

Zainstalowane na terenie Oczyszczalni otwarte komory fermentacyjne (WKFo) odprowadzają gaz fermentacyjny bezpośrednio do atmosfery, powodując zarówno zanieczyszczenie powietrza, jak i wydzielanie bardzo przykrych zapachów, które wraz z wiatrem roznoszone są po całej okolicy.

Zanotowano także dużą uciążliwość zapachową pochodzącą od terenów Oczyszczalni. Dodatkowym punktem emisji zanieczyszczeń zapachowych są też płaskownik oraz komora ociekowa piasku, które są obiektem otwartym, przez który przepływają często zagniłe ścieki bytowo-gospodarcze o bardzo charakterystycznym, nieprzyjemnym zapachu. Na terenie Oczyszczalni odnotowuje się również częste wylewanie się osadu czynnego z koryt odprowadzających osad wtórny i nadmierny, co po pewnym czasie powoduje dodatkową emisję odoru i zanieczyszczeń.

Na podstawie uzyskanych wyników badań na stanowisku 1 , zlokalizowanym obok posesji Pani Bożeny Tuszyńskiej (ul. Ludna 57) ogólna liczebność bakterii mezofilnych jest w normie, psychrofilnych jest podwyższona liczebność, liczebność gronkowców wskazuje na średnie zanieczyszczenie, bakterii grupy coli nie stwierdzono, występowała dość duża ogólna liczebność bakterii na pożywce Kinga B, a liczebność Pseudomonas fluorescens wskazuje na średnie zanieczyszczenie. Niestety na wszystkich badanych stanowiskach zanotowano bardzo dużą liczebność grzybów wskazującą na zanieczyszczenie zagrażające środowisku naturalnemu człowieka.

Na stanowisku 2, obok posesji Pani Beaty Rembiejewskiej (ul. Ludna 91) odnotowano dużą liczebność bakterii psychrofilnych, liczebność gronkowców oraz obecność bakterii grupy coli wskazywała na silne zanieczyszczenie powietrza, bardzo duża i wskazująca na silne zanieczyszczenie była także liczebność Pseudomonas fluorescens, no i odnotowano przekroczenie dopuszczalnej liczebności grzybów mikroskopowych, co sugeruje, że na skutek działalności wiatru istnieje możliwość przenoszenia tych drobnoustrojów na większe odległości.

Na stanowisku 3, na wprost ulicy Ludnej, zanotowano podwyższoną liczebność bakterii psychrofilnych, mezofilnych w normie, liczebność gronkowcóow i bakterii grupy coli wskazywała na średnio / silne zanieczyszczenie powietrza, a potwierdzeniem silnego zanieczyszczenia była duża liczebność bakterii Pseudomonas fluorescens, duża liczebność bakterii na pożywce Kinga B oraz znaczne przekroczenie dopuszczalnej liczby grzybów mikroskopowych.

Stanowisko 4, znajdujące się na stronie nawietrznej (ze względu na zmieniające się kierunki wiatru) posiadało nie najlepsze wyniki badań. Stwierdzono podwyższoną liczebność bakterii psychrofilnych przy bardzo małej liczebności bakterii mezofilnych, nie stwierdzono występowania gronkowców ani bakterii grupy coli, występowały natomiast zarówno Pseudomonas fluorescens, jak i grzyby mikroskopowe wskazujące na duże zanieczyszczenie środowiska. Ta sytuacja jest zaskakująca, gdyż stanowisko znajdowało się raczej po stronie nawietrznej.

Na stanowisku 5, obok osadników wtórnych i blisko komór napowietrzania zanotowano silne zanieczyszczenie zarówno pod względem ogólnej liczby bakterii psychrofilnych, gronkowców, bakterii grupy coli, Pseudomonas fluorescens oraz grzybów.

Na stanowisku 6, przy ulicy Ludnej 42Bi skrzyżowaniu z ulicą Asnyka 55 stwierdzono podwyższoną liczebność bakterii psychrofilnych i gronkowców, brak bakterii grupy coli, liczba Pseudomonas fluorescens wskazywała na silne zanieczyszczenie, natomiast odnotowano najmniejszą liczebność grzybów mikroskopowych na pożywce Waksmana. Kierunek wiejącego wiatru sugeruje na negatywne oddziaływanie Oczyszczalni na to stanowisko i inne znajdujące się wzdłuż ulicy Ludnej.

Podsumowując, można stwierdzić, że przyjęta na początku opracowania hipoteza uzyskała częściowe potwierdzenie w postaci wyników badań bakteriologicznych. Bardzo silne zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego stwierdzono w sąsiedztwie osadników wtórnych i komór napowietrzania ścieków (stanowisko 5), a mniejsze w pewnej odległości od oczyszczalni.

Na wszystkich analizowanych stanowiskach badawczych odnotowano dodatkowe zanieczyszczenie powietrza pod względem gazów emitowanych do atmosfery i uciążliwości zapachowej.

W celu dokładniejszego określenia strefy ochronnej wokół Oczyszczalni, a także dokładniejszego wskazania możliwości rozprzestrzeniania się drobnoustrojów wraz z wiatrem na większe odległości, badania mikroflory powietrza należy nadal kontynuować, we wszystkich porach roku, gdyż jednorazowe badania kwartalne odzwierciedlają jedynie stan istniejący w dniu badań, a nie są 'średnią' badań całorocznych. Z tego względu, że teren Oczyszczalni i Kompostowni Odpadów usytuowany jest w takim miejscu, że ma on częściowo bezpośredni kontakt z zabudową mieszkalną i skupiskami ludzkimi, a powyższe wyniki sugerują, że możliwa jest duża emisja zanieczyszczeń o charakterze mikrobiologicznym, mikologicznym i zapachowym, dlatego badania te powinny być nadal wykonywane, a nawet z większą częstotliwością. Kontynuacja badań (co miesiąc) pozwoli zapewne na bardziej szczegółowe określenie kierunków przenoszenia drobnoustrojów wraz z wiatrem i wskaże strefę negatywnego oddziaływania Oczyszczalni i Kompostowni na okoliczne tereny.]

Dyskusja                        ..........Spis treści

W tej części opracowania zwrócę uwagę na porównanie wyników badań uzyskanych dotychczas z danymi literaturowymi obejmującymi podobną tematykę zanieczyszczenia powietrza.

Zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego jest zagadnieniem mającym coraz większe znaczenie we współczesnym świecie. Jak wynika bowiem z licznych zestawień bilansowych powietrze atmosferyczne jest komponentem środowiska naturalnego, do którego od wielu lat wprowadza się coraz więcej różnorodnych zanieczyszczeń, wpływających na powstanie zagrożeń ekologicznych, będących znamiennym przejawem współczesnej cywilizacji. Postępujący rozwój przemysłu i transportu, a także powstawanie większych obszarów zurbanizowanych powoduje niestety koncentrację źródeł emisji zanieczyszczeń powietrza na stosunkowo niewielkich przestrzeniach. Do atmosfery (a ściślej do jej przyziemnych warstw) są emitowane znaczne ilości szkodliwych zanieczyszczeń, takich jak: pyły, związki organiczne, związki nieorganiczne azotu, siarki, węgla i inne, a także drobnoustroje m.in. bakterie i grzyby. Powietrze atmosferyczne ma ograniczone możliwości samooczyszczania, konieczna jest więc kontrola stanu jego czystości i podejmowanie przedsięwzięć chroniących je przed nadmiernym zanieczyszczeniem. Oceny stopnia zanieczyszczenia środowiska można dokonać przez pomiar stężeń zanieczyszczeń, a następnie porównanie ich wartości z dopuszczalnymi wartościami określonymi przepisami prawa. Miarą czystości środowiska jest zatem wielkość stężeń zanieczyszczeń występujących w poszczególnych jego elementach. Stężenie zanieczyszczenia jest podstawowym, charakteryzującym je parametrem. Wyraża się stosunkiem ilości zanieczyszczenia do ilości ośrodka, w którym występuje. Podstawową jednostką stężenia zanieczyszczeń powietrza jest mg/m3, g/m3. Jednostki te odnoszą się do zanieczyszczeń zarówno lotnych (gazów), jak i stałych (pyłów zawieszonych).

Stężenia zanieczyszczeń występujących w powietrzu atmosferycznym są zależne od gęstości zaludnienia, stopnia urbanizacji i uprzemysłowienia poszczególnych rejonów. Ponadto są one szybko zmienne w czasie i przestrzeni w zależności od lokalnych warunków meteorologicznych i topograficznych. Tak więc podane wartości będą mogły tylko orientacyjnie określać występujące wielkości stężeń. W przypadku zanieczyszczenia bakteriologicznego i mikologicznego jednostką stężenia zanieczyszczeń jest ilość komórek bakterii i grzybów w danej objętości powietrza (l m3).

Wiatr i jego rola w rozprzestrzenianiu zanieczyszczeń.

Milanówek zlokalizowany jest na południowy-zachód od Warszawy. Z tego względu, że brak jest dostępnych danych o wiatrach wiejących na tym terenie, posłużono się dostępnymi danymi z okolic Warszawy - Okęcia (dane IMGW Warszawa, za Internet).

Opierając się na wynikach wieloletnich obserwacji meteorologicznych prowadzonych na Okęciu można stwierdzić, że nad obszar Warszawy najczęściej napływa powietrza z zachodu (ok. 20% przypadków), południowego-zachodu i północnego-zachodu (od 11 do 15%) oraz południowego-wschodu (w ostatnich latach nawet do 17%). Cisze atmosferyczne notowane są średnio w mniej niż w 10% przypadków, choć bywają okresy wietrzne, gdy ich udział spada do 2%. W obrębie miasta prędkości wiatru mogą być bardzo zróżnicowane i lokalnie mogą stanowić jedynie 10-20% prędkości obserwowanej na Okęciu.

Wzrost temperatury powietrza i brak opadów powoduje wzrost liczby drobnoustrojów w powietrzu. W atmosferze zawieszone są głównie drobnoustroje saprofityczne, odporne na stan wysuszenia, aczkolwiek niejednokrotnie też bakterie chorobotwórcze.

Z bakterii saprofitycznych znajdują się w powietrzu różne gatunki, m.in. z rodzajów Micrococcus, Sarcina, Achromobacter, Bacillus i inne. Drożdże reprezentowane są przez rodzaje Torulopsis i Rhodotorula, grzyby natomiast przez rodzaje Penicillium, Aspergillus, Rhizopus, Mucor, Ciarosporium, Dematium i inne. W powietrzu unoszą się także zarodniki grzybów, a za pośrednictwem wiatru roznoszone są, z miejsca na miejsce, wędrując też do wody (Kocwowa, 1975).

Wrotami zakażenia u ludzi są m.in. drogi oddechowe, jama ustana, nosową, gardłowa, inne jamy ciała, przewód pokarmowy i skóra. Do zakażenia może dojść m.in. przez powietrze zakażone wysuszonymi zarazkami przyczepionymi do cząsteczek kurzu lub przez zawieszone w nim “kropelki" (zakażenie kropelkowe). Chorobotwórcze paciorkowce, gronkowce, maczugowce błonicy i prątki gruźlicze utrzymują się długo przy życiu w stanie wysuszenia. Toteż zakażenie zachodzi często za pośrednictwem powietrza unoszącego zakaźny pył. Brak wilgoci w powietrzu jest często czynnikiem sprzyjającym długiemu utrzymywaniu się zarazków w kurzu, a tym samym przedłużeniu jego zdolności zakaźnej. Głównym źródłem zakażenia dla człowieka jest chory człowiek (Yirella 2000). Wydzieliny, wydaliny, płyny ustrojowe i tkanki osobników chorych zawierają zarazki i tym samym mogą stać się źródłem zakażenia

Wg Andrzeja Butarewicza (1999) “...W 1992 roku przeprowadzono badania na grupie wybranych mieszkańców strefy ochronnej wysypiska odpadów komunalnych miasta Krakowa w Baryczy. W badaniach tych zwrócono uwagę na, duży odsetek (40%) zgłoszonych bólów głowy, głównie u kobiet oraz podobny odsetek zaburzeń neurowegetatywnych (46%), częstszy u mężczyzn. U 48% badanych stwierdzono stany zapalne gardła, u 28% zapalenie błony śluzowej nosa, a u 22% przewlekłe zapalenie oskrzeli. U 44% badanych zaobserwowano różnie nasilone zaburzenia wentylacji. Zanotowano także odchylenia w zakresie badań toksykologicznych...". Cytat ten ujawnia fakt, że wysypisko odpadów komunalnych oddziaływuje w sposób szkodliwy na zamieszkujących w jego sąsiedztwie ludzi. W dostępnych publikacjach można się spotkać ze stwierdzeniem o potencjalnym i realnym zagrożeniu powodowanym przez wysypiska, a także o stopniu zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego w ich pobliżu.

Do najważniejszych czynników, które wpływają na liczbę drobnoustrojów w powietrzu zaliczamy:
- odległość od powierzchni ziemi
- ukształtowanie terenu, rodzaj gleby i szaty roślinnej na danym terenie
- gęstość zaludnienia i stopień uprzemysłowienia
- stopień nasłonecznienia (promieniowanie działa zabójczo na bakterie)
- pory roku (najczęściej najmniej bakterii jest zimą, a najwięcej latem)
- temperaturę i wilgotność względną powietrza
- intensywność wiatrów na danym terenie
- inne czynniki klimatyczne.

Najbardziej interesującym sposobem przemieszczania się cząsteczek aerozolu bakteryjnego jest przenoszenie ich przy pomocy prądów konwekcyjnych powietrza. W ten sposób rozprzestrzeniane są cząstki o średnicy poniżej 100 mikronów. Przy czym im mniejsza jest wielkość cząstek, tym mniejsza siła i prędkość wiatru jest konieczna do ich przeniesienia. Jądra kropelkowe o średnicy od l do 10 mikronów potrafią utrzymać się i zachować życie w powietrzu przy szybkości jego ruchu wznoszącego już od 0,2 m/minutę.

Flora jakościowa powietrza wokół wysypisk, a także wokół oczyszczalni ścieków może zawierać następujące grupy mikroorganizmów: bakterie saprofityczne, sporowe, gronkowce hemolizujące formy przetrwalne bakterii beztlenowych, promieniowce oraz różne gatunki grzybów. Wykryte w powietrzu grzyby należą głównie do saprobów, ale niektóre z nich mogą stanowić jednak florę patogenną. Grzyby pojawiające się w powietrzu mogą powodować liczne choroby np. kropidlakową grzybicę płuc wywołaną przez szczepy z rodzaju Aspergillus, geotrychozę płuc wywołaną przez pleśnie z rodzaju Geotrichum.

Należy również pamiętać, że utrzymujące się w powietrzu grzyby, a właściwie ich zarodniki, których olbrzymieJlosci wciągane są do oskrzeli i płuc w czasie^ oddychania, mogą, stanowić bezpośrednią przyczynę wielu chorób alergicznych, m.in. dychawicy oskrzelowej (astmy). Warto nadmienić, że np. grzybice układu oddechowego są wywoływane w zasadzie przez saprofity, występujące obficie w środowisku wysypisk, odpadków i ścieków. Stają się one chorobotwórcze przeważnie dopiero po wniknięciu do osłabionego organizmu (Butarewicz 1999). Znajdujące się w osadach ściekowych mikroorganizmy można podzielić na dwie grupy:
- mikroorganizmy patogenne dopływające ze ściekami do oczyszczalni. Są to wirusy, bakterie, cysty i jaja robaków. Organizmy te stwarzaj ą zagrożenie dla ludzi i zwierząt
- heterotroficzne bakterie odpowiedzialne za degradację osadów ściekowych w procesach tlenowych i beztlenowych. Prawdopodobnie ich pierwotnym źródłem występowania jest osad z osadów wstępnych i nadmierny osad czynny.

Mikroorganizmy patogenne - ta grupa mikroorganizmów dostaje się do ścieków i osadów ściekowych z kałem, moczem i wydzieliną błon śluzowych ludzi i zwierząt. Niektóre patogenne mikroorganizmy są eliminowane już w procesie tlenowego oczyszczania ścieków. Znaczne ilości przechodzą jednak do osadów ściekowych, gdzie mogą przeżywać przez wiele miesięcy zachowując swoją wirulentność. Ilość i różnorodność patogenów w ściekach w pewnym sensie wskazuje na stan sanitarny aglomeracji, z której dane ścieki pochodzą. Liczba chorobotwórczych taksonów wirusów w osadach ściekowych jest znaczna, a jeszcze większa jest liczba jednostek chorobowych wywołana tymi patogenami (Marcinkowski 1985). Druga grupa patogenów to bakterie, wśród których szczególną uwagę zwraca rodzaj Salmonella wywołujący różne zaburzenia przewodu pokarmowego. W wielu krajach Salmonella przyjmuje się jako wskaźnik sanitarnego zanieczyszczenia. Nie należy również zapominać o mikroorganizmach prowadzących proces kompostowania. Niektóre gatunki termofilne zdolne są do wytwarzania w niesprzyjających warunkach form przetrwalnikowych. Y/osadach przesuszonych rozwija się natomiast toksyczny grzyb Aspergillus fumigatus powodujący choroby płuc u ludzi (Kulik-Kuziemska 2000).

W ściekach występują liczne mikroorganizmy (bakterie, wirusy, grzyby, pasożyty) niekiedy o charakterze chorobotwórczym. Najwięcej mikroorganizmów spotyka się w ściekach o charakterze bytowo-gospodarczym, gdzie dostają się one wraz z odchodami i wydalinami ludzi i zwierząt. Właśnie w tych ściekach, obok typowych saprofitów, znaczną część stanowią organizmy o charakterze chorobotwórczym. Podobnie w ściekach z przemysłu spożywczego dużą grupę stanowią bakterie pochodzące m.in. z gleby, a w ściekach z rzeźni i garbami najliczniejsze są mikroorganizmy związane ze zwierzętami, wśród których mogą być liczne formy chorobotwórcze. Szczególnie niebezpieczne pod względem mikrobiologicznym są ścieki pochodzące za szpitali, sanatoriów, oddziałów lecznictwa zamkniętego, wśród których formy patogenne stanowią najczęściej zdecydowany udział w całej mikroflorze odprowadzanej do ścieków. Duże niebezpieczeństwo, zarówno pod względem fizyko-chemicznym, jak i mikrobiologicznym stanowią odpady powstające na terenie oczyszczalni (np. skratki, osady ściekowe, piasek z płaskowników itp.), a zwłaszcza te, które przeznaczone są m.in. do rolniczego wykorzystania, rekultywacji terenów lub obszary gruntu, na które bezpośrednio wylewane są ścieki o różnym pochodzeniu (Michałkiewicz 2002, Kalisz L., Kaźmierczuk M. 1980

Obecność bakterii grupy coli wskazuje na potencjalne niebezpieczeństwo występowania w badanych próbkach bakterii bezwzględnie chorobotwórczych.

Oprócz stwierdzenia bakterii grupy coli przeprowadza się często inne oznaczenia np. paciorkowców kałowych (Streptococcus faecalis) czy pałeczki ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa) (Błachno i in. 1997).

Wg Bevera J., i in. (1997) oprócz substancji chemicznych zanieczyszczających ścieki, w ściekach komunalnych występują liczne bakterie (np. Escherichia coli), zarazki chorobotwórcze i jaja helmintów.

Problematyka uciążliwości zapachowej dla otoczenia pracy oczyszczalni ścieków to nie tylko problem np. Grodziska Mazowieckiego. W “Przeglądzie Komunalnym" nr 5, z 1998 r., poruszono problem przedstawiony przez Naczelnika Wydziału Infrastruktury Miejskiej Urzędu Miejskiego w Bolesławcu, a polegający na problemach z niepożądanymi zapachami w nowo wybudowanej oczyszczalni ścieków miejskich. Proponuje się zatem obudowanie oczyszczalni ścieków w celach ograniczenia lub likwidacji uciążliwości zapachowej dla oczyszczalni o przepustowości średniej dobowej do około 8000 m3/dobę, a przy większych oczyszczalniach proponuje się tylko obudowę najbardziej uciążliwych elementów oczyszczalni, takich jak kratownia, pompownia wstępna, kanały ścieków surowych, płaskownika. Proponuje się także hermetyzację punktów zlewnych i czyszczenie powietrza na filtrach deodoryzujących. W niektórych przypadkach konieczne jest także ograniczenie uciążliwości zapachowej z osadników wstępnych. Jeżeli obiekty stają się źródłem uciążliwych zapachów, to świadczyć to może o ich złej pracy lub o ich przeciążeniu (Jankowski, 1998).

Według Kosińskiej (2001) odpady komunalne stanowią znaczne zagrożenie mikrobiologiczne dla środowiska. Spotkać w nich można zarówno bakterie jak i grzyby, a także wirusy. W celu stwierdzenia stopnia zanieczyszczenia powietrza i ścieków na terenach oczyszczalni i kompostowni odpadów przeprowadza się rutynowe badania mikrobiologiczne i mikologiczne.

Poniżej zostanie przedstawiona charakterystyka badanych mikroorganizmów.

Bakterie psychrofilne i mezofilne.

W skład bakterii występujących w powietrzu wchodzą różne rodzaje i gatunki tych mikroorganizmów. Biorąc pod uwagę ich wymagania temperaturowe dzielimy je na mezofilne i psychrofilne. Optimum wzrostu dla bakterii psychrofilnych wynosi około 20°C. Ich temperatura minimalna zbliża się do temperatury zamarzania środowiska, co mechanicznie hamuje rozwój bakterii. Temperatura maksymalna waha się od 25 do 30°C. Do grupy bakterii mezofilnych zaliczamy większość saprofitow i wszystkie drobnoustroje pasożytnicze. W zależności od gatunku bakterii optimum wzrostu waha się od 20 do 40°C; dla większości bakterii chorobotwórczych dla człowieka i zwierząt stałocieplnych zbliża się do temperatury organizmu, tj. około 37°C. Temperatura minimalna waha się zwykle od 10 do 25°C, a maksymalna od 40 do 45°C.

Promieniowce

Grupa bakterii, która, tworzą, promieniowce zaliczana jest do rzędu Actinomycetales. Bakterie te wykształcają rozgałęziające się nitki, które w przypadku niektórych rodzin tworzą typ grzybni - mycelium.

Pałeczki rodzaju Escherichia

- (należą do Enterobacteriaceae) są bardzo rozpowszechnione w przyrodzie. Spotyka się je w roślinach, glebie, wodzie, ściekach. U człowieka i zwierząt żyją w przewodzie pokarmowym jako symbionty, ale w pewnych warunkach mogą wywołać różne schorzenia, nierzadko śmiertelne. Należy tu m.in. gatunek Pałeczka okrężnicy - Escherichia coli . Nie wytwarzają one przetrwalników. Spotyka się je w ziemi, w jelicie człowieka i zwierząt, a do ścieków trafiają wraz z wydzielinami i z kałem. Ich obecność w wodzie świadczy o zanieczyszczeniu jej kałem. Mogą być przyczyną szerzenia się durów lub czerwonki. U człowieka pałeczka okrężnicy może wywołać stany zapalne dróg moczowych (miedniczek nerkowych i pęcherza), dróg żółciowych (woreczka żółciowego i przewodów żółciowych), zapalenie opon mózgowych, posocznice, otrzewnej, opon mózgowo - rdzeniowych uważa się ją także za przyczynę biegunek u dzieci (odmiana neapolitańska. Escherichia coli wytwarza jady działające m.in. na układ nerwowy (neurotropowy), błonę śluzową przewodu pokarmowego (enterotropowy) i hemolizynę Virella G. 2000).

Bakterie z gatunku Pseudomonas fluorescens

Pałeczki z rodzaju Pseudomonas stanowią jedną z liczniejszych grup drobnoustrojów. Zaliczają się do niej biegunowo orzęsione, Gram-ujemne pałeczki należące często do skrajnie różniących się pod względem fizjologicznym rodzajów. Nazwa tej grupy nie ma więc żadnego znaczenia taksonomicznego, określa jedynie cechy morfologiczne tych bakterii. Pałeczki Pseudomonas fluorescens maja szerokość od 0,7 do 0,8 pm i długość od 2 do 3 am. Wytwarzają. fluoresceiną powodującą, świecenie w promieniach UV. Są tlenowcami, ich optimum temperaturowe to 25 - 30°C. Są, katalazo- i oksydazo-dodatnie. Jako źródło energii wykorzystują, węglowodany. Upłynniają żelatynę, a niektóre biotypy są zdolne do denitryfikacji. Szczepy Pseudomonas mogą powodować zakażenia dróg oddechowych i moczowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, kości, szpiku, stawów, oka, ucha. Są. przyczyną, ropni, ropnie, zapalenia osierdzia, wsierdzia, czasem zatruć pokarmowych. Ze względu na małe wymagania spotyka się je wszędzie: w wodzie, w glebie, w ściekach i w powietrzu. Zwykle jako pierwsze zasiedlaj ą. nowe miejsca, jeżeli zawiera ono sole mineralne i kwasy organiczne lub cukry (Butarewicz 1999). Wg Yirella G. (2000) Pseudomonas - występują w środowisku wodnym i glebowym, ale u ludzi osłabionych lub niedoborem odporności mogą występować jako bakterie oportunistyczne (gatunki oportunistyczne - zwykle występują w środowisku, ale także są składnikami prawidłowej mikroflory organizmu. Dla zdrowych osób są nieszkodliwe, mogą jednak powodować ciężkie schorzenia u chorych z upośledzoną odpornością lub jeżeli przedostaną się do przestrzeni, gdzie prawidłowo nie występują). Pałeczki Pseudomonas mogą uwalniać trzy różne barwniki (piocyjanina, piowerdyna, fluoresceiną).

Pseudomonas aeruginosa

jest jednym z najważniejszych czynników chorobotwórczych człowieka. Gatunki Pseudomonas najczęściej wywołują zakażenia oportunistyczne i szpitalne, dotyczące ludzi szczególnie predysponowanych (np. oparzonych, z urazami skóry, spojówek, dróg moczowych, chorych na mukowiscydozę), mogą także powodować zakażenia ucha zewnętrznego i środkowego u zdrowych dzieci. Szczepy Pseudomonas są wszechobecne i oporne są na dezynfekcję, dlatego często wywołuj ą zakażenia.

Gronkowce

Do gronkowców (rodzaju Staphylococcus) zaliczamy ziarniaki Gram-dodatnie o średnicy do l u,m. Występują pojedynczo, parami lub w nieregularnych skupiskach tworzących charakterystyczne grona. Nie wykazują ruchu i fermentują glukozę. Są względnymi beztlenowcami i na ogół katalazo-dodatnie. Występują tu dwa podstawowe gatunki: Staphylococcus aureus i Staphylococcus epidermidis.

Staphylococcus aureus - Gronkowiec złocisty

Jest chorobotwórczy dla człowieka i zwierząt. Wywołuje miejscowe ropne zakażenia, ciężkie zakażenia ogólne i zatrucia pokarmowe (przy pomocy enterotoksyn). Często jest przyczyną zakażeń szpitalnych. Jest odporny na wiele antybiotyków. Są mannitolododatnie.

Staphylococcus epidermidis - Gronkowiec biały.

Dawniej był uważany za niechorobotwórczy. Obecnie wiadomo, że może niekiedy wywoływać zakażenia układu moczowego, rzadko inne. Kolonie gronkowców na podłożu agarowym z krwią często są otoczone strefą hemolizy. Hemoliza jest to rozpuszczanie czerwonych ciałek krwi wskutek działania hemolizyn, tzn. toksyn wytwarzanych na zewnątrz komórki. Hemoliza a (zupełna) objawia się całkowitym przejaśnieniem pożywki wokół kolonii bakterii, natomiast hemoliza p (niezupełna) ujawnia się zmianą zabarwienia pożywki. Wytwarzanie hemolizyn a jest charakterystyczne dla gronkowców izolowanych od ludzi, a hemolizyny pod zwierząt. Odpowiednikiem działania hemolizyn jest na pożywce Chapmana efekt rozkładu mannitolu (Butarewicz 1999). Gronkowce (Staphylococcus) wywołują różne postacie zakażeń, wykorzystując różne patomechanizmy: począwszy od inwazji i tworzenia ropni po działania egzotoksyn. (Yirella G., 2000)

Gatunki:
Staphylococcus aureus
-jest odpowiedzialny za wywołanie większości zakażeń gronkowcowych u ludzi.
Staphylococcus epidermidis
- często powoduje oportunistyczne zakażenia u ludzi osłabionych lub z obniżona, odpornością,
Staphylococcus saprophyticus
- jest także oportunistyczny; może wywoływać zakażenia układu moczowego u kobiet.

Choroby pierwotne wywołane przez Staphylococcus aureus:
- zakażenia skórne występują najczęściej i charakteryzują się intensywnym, ropnym zapaleniem, miejscową martwicą tkanek i wytworzeniem miejscowego ropnia.
- Liszajec (impetigo)jest bardzo zakaźnym powierzchownym zakażeniem skóry.
- Zapalenie meszków włosowych (ograniczone zakażenie skóry)
- Czyraki i jęczmienie
- Ropnie i czyraki mnogie
- zakażenia głębokie (zapalenie szpiku i kości, zapalenie płuc, ostre zapalenie wsierdzia, zapalenie stawów, bakteriemia, posocznica i ropnie narządów wewnętrznych).
- choroby wywołane toksynami gronkowcowymi (gronkowcowe zapalenie złuszczające skóry - Liszajec pęcherzowy, Płonica gronkowcowa; gronkowcowe zatrucia pokarmowe

Grzyby

Grzybami mikroskopowymi nazywamy grzyby, których cechy morfologiczne określa się przy użyciu mikroskopu. Zaliczamy tu tzw. pleśnie oraz drożdże i grzyby drożdżoidalne.

Pleśnie (grzyby strzępkowe)

- są to grzyby, których podstawową częścią plechy jest strzępka. Najczęstszą formą pleśni w powietrzu są zarodniki lub fragmenty strzępek. Spośród pleśni wchodzących w skład mikroflory powietrza najliczniejszą grupę stanowią pleśnie zaliczane do klas Deuteromycetes i Zygomycetes.

Drożdże

- to potoczna nazwa jednokomórkowych grzybów głównie z rodziny Saccharomycetaceae. Organizmy te rozmnażają się przez pączkowanie lub płciowo (wytwarzają zarodnie w kształcie worków). Ze względu na masę i wielkość swych komórek wegetatywnych drożdże krótko występuj ą w powietrzu, ulegając szybkiej sedymentacji.

Grzyby drożdżoidalne

- należą tu grzyby pączkujące, nigdy nie tworzące form płciowego rozmnażania. Ich cechą wspólną jest zdolność do obfitego pączkowania w celu zwiększenia liczby samodzielnych jednostek wegetatywnych. W powietrzu występują najczęściej jako pączkujące komórki zdolne do podjęcia funkcji wegetatywnego rozwoju grzyba lub konidiów (Butarewicz 1999).

Grzyby wywoływać mogą u człowieka różne zmiany chorobowe umiejscawiające się w powierzchownych i głębokich warstwach skóry, na błonach śluzowych i w narządach wewnętrznych Zmiany grzybicze w narządach wewnętrznych zależą od wrót zakażenia. I tak np. kropidlak (Asprergillus sp.) najczęściej dostaje się do płuc, podczas gdy bielnik biały (Candida albicans) — do przewodu pokarmowego. Stwierdzono też powinowactwo niektórych gatunków grzybów do określonych tkanek człowieka. Narządem najbardziej narażonym na zetknięcie się z grzybami jest skóra i dlatego schorzenia grzybicze skóry należą do najczęstszych. Zakażenia grzybicze prowadzą do tworzenia się zmian zapalnych, o charakterze ziarniaków, nie zawsze mających cechy swoistego odczynu tkankowego. W niektórych ostrych zakażeniach grzybica może przebiegać pod postacią zakażeń ropnych. Oprócz grzybów w naszym klimacie spotykamy także drożdże i drożdżaki chorobotwórcze np. bielnik biały (Candida albicans - wywołujący zmiany oskrzeli) i Cryptococcus neoformans (wywołujący drożdżycę europejską - torulozę). Specyficzna grupę stanowią pleśnie i pleśniowce chorobotwórcze, które wywołują różnorodne schorzenia skóry, włosów i paznokci (Motak A. 1967).

Z tego względu, że oczyszczalnie pracują cały czas, a podczas oczyszczania ścieków powstają duże ilości osadów ściekowych, dlatego problematyka ich wykorzystania staje się problemem każdej oczyszczalni. Sposób wykorzystania osadów ściekowych określa Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (Dz. Ustaw Nr 72, póz. 813, z 11.08.1999 roku) w sprawie warunków, jakie muszą, być spełnione przy wykorzystywaniu osadów ściekowych na cele nieprzemysłowe.

Dodatkowo Dz.Ustaw Nr 162, póz. 1135 z 24.12.1997 Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, zasobów Naturalnych i Leśnictwa w sprawie klasyfikacji odpadów, wyszczególnia rodzaje odpadów niebezpiecznych, wśród których:
Grupa 18 obejmuje odpady z działalności służb medycznych i weterynaryjnych oraz związanych z nimi badaniami.

Dodatkowo, Ustawa 592 z 27.06.1997 r. (Dz. Ustaw Nr 96, poz. 592) o odpadach stwierdza, że w Art. l. “... Ustawa określa zasady postępowania z odpadami, a w szczególności zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub minimalizacji ich ilości, usuwania odpadów z miejsc powstawania, a także wykorzystywania lub unieszkodliwiania odpadów w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska...". Miejmy nadzieję, że te warunki zostaną spełnione.

Literatura:                        ..........Spis treści

Bever J., Stein A., Teichmann H., 1997. “Zaawansowane metody oczyszczania

ścieków". Błachno B., Bobrowski M., Butarewicz A., Kaszkowiak I. 1997. “Biologia

sanitarna" Politechnika Białostocka. Butarewicz A., 1999. “Mikrobiologiczne zanieczyszczenie powietrza

atmosferycznego na terenie oraz wokół wysypisk odpadów komunalnych".

Zdrowie a skażenie środowiska i jego minimalizacja, cz.II, str. 235-248. Kalisz L., Kaźmierczuk M. 1980. “Metodyka badań mikroskopowych osadu

czynnego". IKŚ Warszawa.

Kocwowa E. 1975. “Biologia w ochronie zdrowia i środowiska". PWN Warszawa, str. 203-206

Kosińska Irena., 2001. Zakład Higieny Instytutu Medycyny Społecznej Akademii Medycznej w Warszawie. “Mikroflora powietrza w obrębie kompostowni odpadów komunalnych w Radiowie - (Warszawa). Materiały Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej “Problemy higieny i epidemiologii u progu XXI wieku", str. 102.

Kulik-Kuziemska I., 2000. “Biologiczne aspekty fermentacji beztlenowej i kompostowania osadów ściekowych". Przegląd Komunalny, dodatek

branżowy nr 1/2000, str. 11-13.

Marcinkowski T., 1985. “Zagrożenie środowiska organizmami chorobotwórczymi

występującymi w ściekach miejskich i ich osadach". Gaz, Woda i Technika

Sanitarna, Nr 8-9, 186 LX 19. Michałkiewicz M. 2002. “Podstawowe testy biologiczne stosowane w

eksploatacji oczyszczalni ścieków". Forum eksploatatora, nr 1/02, str. 6-9. Motak A. 1967. “Mikrobiologia lekarska". PZWL Warszawa, ss. 504.

Przegląd Komunalny nr 5, 1998. str. 12, “Problem miesiąca". Yirella G., 2000. “Mikrobiologia i choroby zakaźne". Wydawnictwo Medyczne Wrocław, ss. 648.

Opracował:

dr n.biol. Michał Michałkiewicz