PROUKTY Z PCW

Polichlorek winylu (PCW)

Tworzywo to zrobiło w ostatnich dziesięcioleciach błyskawiczną karierę, wypierając z rynku inne, naturalne materiały. Stało się tak za sprawą relatywnie niskiej ceny oraz agresywnej kampanii prowadzonej przez producentów chloru - często szermujących argumentami o pozytywnym, a wręcz zbawiennym wpływie PCW na gospodarkę, zdrowie i środowisko.

Jednak prowadzone od kilku lat intensywne badania naukowe w Unii Europejskiej i USA dostarczają dowodów o negatywnym oddziaływaniu PCW.

Toksyczna mieszanka

Podstawowymi surowcami do produkcji PCW są chlor i etylen. Chlor otrzymuje się najczęściej na drodze elektrolizy soli (NaCl), której głównym celem początkowo było otrzymanie ługu sodowego - stosowanego do produkcji mydeł, szkła, detergentów, papieru etc. Powstający w wyniku elektrolizy chlor był traktowany jako produkt odpadowy, dla którego przemysł chemiczny intensywnie poszukiwał możliwości zbytu. Dopiero masowa produkcja PCW pozwoliła na pozbycie się nadwyżek chloru.

Chlor jest łączony z etylenem po to by powstał chlorek etylenu (1,2-dwuchloroetan - DCE). DCE jest bardzo toksyczny i łatwo wchłaniany przez skórę. Powoduje raka i defekty płodu, niszczy wątrobę, nerki i niektóre inne organy. Jest niezwykle łatwopalny; para może wybuchnąć tworząc chlorowodór i fosgen - dwa toksyczne gazy. DCE jest następnie używany do produkcji chlorku winylu (CV) - monomeru.

Podobnie jak DCE, chlorek winylu jest wyjątkowo toksycznym, łatwopalnym i wybuchowym gazem. Objawy zatrucia CV obejmują zmiękczenie kości, porażenia skóry, bezpłodność, uszkodzenia i raka wątroby.

Otrzymane w wyniku polimeryzacji PCW jest pozbawione wartości użytkowej bez całej gamy domieszek - plastyfikatorów lub utwardzaczy, substancji nadających mu kolor, przeciwutleniaczy, rozjaśniaczy optycznych, środków antystatycznych, przeciwpalnych i bakteriobójczych.

Z kilku tysięcy substancji mieszanych z PCW, 150 używanych jest w dużych ilościach. W sumie mogą one stanowić nawet 80% wagi końcowego produktu.

Największe obawy budzą dodawane do PCW metale: kadm, ołów, organiczne związki cyny oraz substancje zmiękczające - ftalany. Wszystkie te chemikalia mogą być uwalniane z PCW do innych produktów lub bezpośrednio do organizmu człowieka. Z kolei po zakończeniu użytkowania wyrobów z PCW trafią wraz z nimi na składowisko, do spalarni odpadów, a w końcu do środowiska.

Toksyczne oddziaływanie metali dodawanych do PCW jest znane od wielu lat. Kadm i jego związki są rakotwórcze, powodują uszkodzenia wątroby oraz płuc. Ołów niszczy system odpornościowy organizmu. U dzieci powoduje zaburzenia rozwoju i zdolności uczenia się. Organiczne związki cyny uszkadzają system odpornościowy i nerwowy. Wywołują choroby wątroby oraz nerek.

 

Ftalany dopiero od niedawna są przedmiotem intensywnych badañ. Najczęściej stosowany w PCW ftalan di(2-etyloheksylowy) [DEHP ] zaburza rozwój komórek, wywołuje zmian w narządach rozrodczych, wątrobie i płucach oraz jest podejrzewany o działanie rakotwórcze.

 

Pomyśl Co Wybierasz

Zabawki - modelina, gryzaczki, smoczki i tzw. piszczki wykonane z miękkiego PCW mogą zawierać od 10 do 40% wagowo ftalanów. W badaniach prowadzonych w ostatnich latach stwierdzono, że dzieci mogą być narażone na przyjmowanie dawek ftalanów przekraczających ponad 33-krotnie dopuszczalny limit. Badania te wykazały, że zabawki z PCW zawierały również inne substancje zaburzające układ hormonalny - bezwodnik ftalowy, związki fenolowe oraz fungicydy.

Począwszy od 1999 roku Unia Europejska wprowadziła zakaz sprzedaży zabawek zawierających ftalany. Zakaz ten jednak nie obowiązuje w Polsce i mogą do nas trafiać zabawki produkowane z zastosowaniem niedozwolonych substancji. Przede wszystkim mogą je zawierać produkty sprowadzane ze Wschodu oraz z Chin.

 

Produkty medyczne. PCW reprezentuje ponad 25% stosowanych w medycynie tworzyw sztucznych i 56% produktów jednorazowego użytku. Są to przede wszystkim: pojemniki na krew, cewniki, systemy rurkowe, rękawice itp. “Giętkie” produkty medyczne zawierają od 30 do 80% wagowo zmiękczaczy, głównie DEHP.

Szczególnie narażeni na przyjmowanie zwiększonych dawek ftalanów są pacjenci odżywiani dożylnie, poddawani dializie, transfuzji krwi i osocza. PCW jest obecny także w inkubatorach i w urządzeniach respiracyjnych.

W licznych badaniach stwierdzono, że chorzy, w tym dzieci, mogą przyjmować dawkę DEHP przekraczającą dopuszczalny dzienny limit nawet o 900 razy!

 

Istotnym źródłem ftalanów są folie i opakowania żywności wykonane z PCW. Związki te akumulują się głównie w produktach bogatych w tłuszcz - w nabiale i wędlinach.

 

Wykładziny podłogowe oraz tapety także zawierają duże ilości ftalanów oraz organicznych związków cyny. Stężenia uwalnianych ftalanów mogą przekraczać trzykrotnie dopuszczalne normy - zwłaszcza w źle przewietrzanych pomieszczeniach. Dotychczas nie określono precyzyjnie jaka ilość ftalanów wchłaniana jest wraz z kurzem, gdzie gromadzi się najwięcej tych substancji.

Uważa się, że ftalany obecne w powietrzu mogą przyczyniać się do zwiększenia ryzyka zapadalności

na nieżyt oskrzeli oraz astmę.

 

W przewodach wodociągowych wykonanych z PCW rozwija się od 3,6 do 615 razy więcej bakterii niż odpowiednio w stalowych, miedzianych i polipropylen-owych. Z rur PCW mogą przenikać do wody związki ołowiu oraz rakotwórczy chlorek winylu - zwłaszcza z instalacji starych lub tanich producentów.

 

Stolarka. Według danych Instytutu Techniki Budowlanej wady ukryte posiada 25% dostępnych na rynku okien PCW. Aż 94% jest źle montowanych, co może prowadzić do wypaczania ram okiennych i pękania szyb. W stolarce PCW nadal używa się znacznych ilości związków kadmu i ołowiu.

 

Rosnąca góra odpadów

W krajach Unii Europejskiej corocznie powstaje ponad 4,1 miliona ton odpadów PCW. Przewiduje się, że w ciągu najbliższych dwudziestu lat masa odpadów wzrośnie do 7,2 miliona ton rocznie, czyli o 80% więcej niż obecnie.

Większość odpadów PCW trafia na składowiska lub do spalarni odpadów (14,6%). Tylko 3% poddaje się recyklingowi. Dla 70 - 85% odpadowego PCW nie istnieje nawet przyszłościowa koncepcja unieszkodliwiania. Sami producenci przyznają, że ponowne przetwarzanie znacznej części odpadów PCW jest nieopłacalne. Z kolei otrzymywane w wyniku recyklingu wyroby z reguły mają gorsze właściwości niż pierwotne produkty.

Nie ma oficjalnych statystyk dotyczących ilości odpadów PCW powstających w Polsce. W badaniach składu odpadów stwierdzono, że około 30% masy tworzyw sztucznych stanowi polichlorek winylu. Biorąc pod uwagę te dane oraz wielkość krajowej produkcji i importu (ok. 320 tys. ton), szacunkowo można przyjąć, że w całym kraju na składowiska trafia rocznie ponad 120 tysięcy ton PCW, a wraz z nim inne substancje toksyczne.

Krajowe zakłady przetwarzające tworzywa sztuczne mogą zagospodarować około 1600 ton odpadów PCW rocznie - głównie poprodukcyjnych. Jest to zaledwie 1,3% powstających odpadów PCW i blisko 35 razy mniej (masowo) niż w przypadku innych tworzyw sztucznych!

 

Spalanie PCW

W trakcie spalania PCW wydziela się chlorowodór i uwalniane są metale ciężkie oraz inne dodatki. Tworzą się także dioksyn i furany - jedne z najgroźniejszych substancji toksycznych.

Dodatkowe koszty ich neutralizacji wynoszą od 20 do 335 Euro na tonę spalanych odpadów.

Po spaleniu 1 kg polichlorku winylu pozostaje od 0,4 do 1,4 kg stałych lub płynnych odpadów niebezpiecznych. Stwierdzono, że pozostałości te powodują zwiększenie ilości odcieków od 4,3 do 19% oraz wymywanie metali ciężkich ze składowisk odpadów niebezpiecznych.

 

Co TY możesz zrobić?

Ogólnopolskie Towarzystwo Zagospodarowania Odpadów 3R

skr. poczt. 54, 30-961 Kraków 5

tel./fax: (012) 654 99 86

http://www.otzo.most.org.pl

PKO S.A. o/Kraków 12401431-07019285-2700-401112001

źródła:

  1. GREEN PAPER, Environmental issues of PVC, COM(2000) 469 final, Brussels, 26.7.2000.

  2. Mark Rossi, Manfred Muehlberger, “Neonatal Exposure to DEHP and Opportunities for Prevention in Europe”, Health Care Without Harm, październik 2000.

  3. Akio Yasuhara et al., “Formation of Dioxins during the Combustion of Newspapers in the Presence of Sodium Chloride and Poly(vinyl chloride)”, Environmental Science

  4. & Technology, V. 35, 2001.

  5. Ruth Stringer, Paul Johnston & Bea Erry, “Toxic chemicals in

  6. a child's world: an investigation into PVC plastic products”, Greenpeace, czerwiec 2001.

  7. Prof. dr hab. Andrzej K. Błędzki i inni, “Recykling materiałów polimerowych”, WNT, Warszawa, 1997.

  8. B. Wichrowska, I. Lewandowska-Malinowska, A. Stankiewicz, “Zdrowy dom a PVC”, Akademickie Centrum Ekologiczne NZS UJ, Kraków, 1999.

  9. Baza danych firm gospodarki odpadami, OTZO, 2001.

Wydano z dotacji

Regional Environmental Center for CEE, Węgry



cofnij
cofnij rakstop -> pcw rakstop